Moddion Digidol: Adolygiad o'r flwyddyn a beth sydd nesaf i'r Rhaglenni

Roedd 2025 yn gam mawr arall ymlaen i'r Rhaglenni Moddion Digidol ac rwy'n teimlo'n freintiedig i fod yn rhan ohonynt, gan weithio gyda thîm eithriadol a thalentog. Rwy'n edrych ymlaen at barhau â'r momentwm hwn i gyflawni ein cynlluniau ar gyfer y 12 mis nesaf. 

Mae'r Rhaglenni Moddion Digidol yn dwyn ynghyd ddau brif faes i gyflawni ei gweledigaeth: 

Wneud rhagnodi, dosbarthu a rhoi meddyginiaethau ym mhobman yng Nghymru yn haws, yn fwy diogel, yn fwy effeithlon ac effeithiol, ar gyfer cleifion a gweithwyr proffesiynol drwy ddull digidol.

Y meysydd hyn yw'r Rhaglen Gwasanaeth Rhagnodi Electronig Gofal Sylfaenol (EPS) a'r Rhaglen Rhagnodi a Gweinyddu Meddyginiaethau Gofal Eilaidd yn Electronig (ePMA). Mae'r rhaglen ePMA hefyd yn cynnwys y Prosiect Cofnod Meddyginiaethau a Rennir (SMR) sy'n anelu at ddarparu cofnod cyfunol o feddyginiaethau, alergeddau ac anoddefiadau i bob claf yng Nghymru.

Rhaglen Gwasanaeth Rhagnodi Electronig Gofal Sylfaenol (EPS) 

Mae'r Rhaglen EPS Gofal Sylfaenol yn galluogi presgripsiynau o feddygfeydd teulu i gael eu llofnodi a'u hanfon yn ddigidol at fferyllfa neu ddosbarthwr cymunedol enwebedig claf gan ddefnyddio EPS. 

Mae arbedion amser, gostyngiad mewn gwaith papur a'r cyfleustra cyffredinol yn ddim ond rhai o'r manteision rydyn ni'n eu clywed yn rheolaidd gan weithwyr gofal iechyd proffesiynol.

Dywedodd y fferyllydd ymarfer, Gethin Morgan, ym Meddygfa Roath House yng Nghaerdydd: “Mae llawer llai o waith papur gydag EPS. Mantais fawr yw ei bod hi’n haws olrhain presgripsiynau ac, os oes angen i ni ddiwygio unrhyw beth neu os yw claf yn byw ymhellach i ffwrdd, gallwn ni siarad ag ef dros y ffôn a datrys problemau heb iddo orfod dod i’r feddygfa.   

“I ni, mae gofyn am enwebiadau drwy EPS hefyd yn fantais. Mae gennym ni lawer o enwebiadau hanesyddol, gyda'n poblogaeth myfyrwyr yn symud rhwng y cartref a’r brifysgol, ac mae EPS yn gwneud hyn yn haws i'w reoli.” 

Gan weithio gyda Phartneriaeth Gwasanaethau a Rennir GIG Cymru, fe wnaethom gyhoeddi dangosfwrdd EPS sy'n rhoi cipolwg ar y ffigurau diweddaraf. 

Ers mynd yn fyw, mae 181 (49%) o feddygon teulu, 648 (95%) o fferyllfeydd cymunedol a phob Contractwr Offer Dosbarthu yn defnyddio EPS, gan fod o fudd i 718k o gleifion. Mae 19.8 miliwn o eitemau presgripsiwn hefyd wedi cael eu hawlio trwy EPS. Yn gywir ar 16 Ebrill 2026. 

O'i gymharu â mis Mawrth 2025, mae'r ffigurau hyn yn cynrychioli twf sylweddol o flwyddyn i flwyddyn. I grynhoi: 

• Mae anfon presgripsiynau'n ddigidol o feddygfeydd teulu i fferyllfa/dosbarthwr cymunedol a enwebwyd gan glaf drwy EPS (EPS) wedi cynyddu 300% 
• Mae fferyllfeydd cymunedol sydd wedi gallu derbyn presgripsiwn yn ddigidol drwy EPS wedi tyfu 128% 
• Mae eitemau presgripsiwn a ddosberthir drwy EPS wedi codi 1,292% 
• Mae nifer y cleifion sydd wedi cael presgripsiwn wedi'i anfon yn ddigidol gan EPS wedi cynyddu 519% 

Rydym hefyd wedi cyflwyno cyfres o weminarau “Mwyafu EPS” a sesiynau cymorth ar gyfer fferyllfeydd cymunedol i gryfhau ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o alluoedd llawn EPS, ac mae pob un ohonynt wedi cael derbyniad da.

Cynlluniau EPS ar gyfer y flwyddyn nesaf  

Mae'r 12 mis nesaf yn addo bod yn gyfnod cyffrous i'r Rhaglen EPS Gofal Sylfaenol wrth i ni weithio tuag at alluogi pob practis meddyg teulu yng Nghymru i anfon presgripsiynau'n ddigidol trwy EPS i fferyllfa gymunedol a enwebwyd gan glaf erbyn 30 Tachwedd 2026. 

Bydd chwiliadau daearyddol a chod post ar gyfer fferyllfeydd sydd â chymorth EPS, enwebiadau un fferyllfa a'r datblygiadau meddalwedd newydd heb enwebiadau yn cael eu defnyddio ar gyfer y system sydd â chymorth GP-EPS yng Nghymru. Mae'r datblygiad heb enwebiad yn golygu y bydd meddygfeydd teulu yn gallu anfon presgripsiynau i GIG Spine ar gyfer cleifion heb fferyllfa enwebedig, gan ganiatáu iddynt fynychu unrhyw fferyllfa sydd â'r gallu i ddefnyddio EPS a gofyn am gael eu presgripsiwn wedi'i adfer i'w ddosbarthu. 

Byddwn yn archwilio'r cyfle i gyflwyno llofnodi swmp presgripsiynau EPS o fewn y system sydd wedi'i galluogi gan GP-EPS er mwyn cyflwyno effeithlonrwydd pellach yn y broses bresgripsiynu. Ar gyfer practisau meddygon fferyllol, y rhai sy'n rhagnodi ac yn dosbarthu meddyginiaethau i gleifion, bydd prawf ar EPS gyda chyflenwr system practis meddygon fferyllol. 

Byddwn yn cwblhau gwaith mabwysiadu cynnar, mewn partneriaeth â'r Rhaglen Chwe Nod genedlaethol, i ddefnyddio EPS mewn Canolfannau Gofal Sylfaenol y Tu Allan i Oriau Meddygon Teulu ysbytai a Chanolfannau Gofal Sylfaenol Brys i anfon presgripsiynau'n ddigidol i fferyllfeydd. 

Mewn cydweithrediad â sefydliadau partner a'r rhaglen ePMA Gofal Eilaidd genedlaethol, byddwn hefyd yn archwilio'r potensial ar gyfer defnyddio EPS mewn adrannau cleifion allanol ysbytai i anfon presgripsiynau'n ddigidol i fferyllfa gymunedol a enwebwyd gan gleifion i'w dosbarthu.

Rhaglen Rhagnodi a Gweinyddu Meddyginiaethau Gofal Eilaidd yn Electronig (ePMA) 

Dros y flwyddyn ddiwethaf, gwnaed cynnydd sylweddol gyda'r Rhaglen ePMA Gofal Eilaidd genedlaethol, gan ddileu'r angen i ddefnyddio papur i ragnodi a chofnodi gweinyddu meddyginiaethau mewn ysbytai yng Nghymru. Mae'r rhaglen hon hefyd yn cynnwys y Prosiect Cofnod Meddyginiaethau a Rennir (SMR) sy'n anelu at ddarparu cofnod cyfunol o feddyginiaethau, alergeddau ac anoddefiadau i bob claf yng Nghymru i gyd mewn un lle. 

Mae pob bwrdd iechyd a Chanolfan Canser Felindre (CGF) wedi llofnodi contractau gyda'u cyflenwr ePMA ac mae tri bwrdd iechyd yn fyw gyda'r system ePMA. Aeth Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro (BIPCAV) yn fyw ym mis Gorffennaf 2025 a dechreuodd Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr (BIPBC) eu gweithrediad ym mis Rhagfyr 2025, gan gwblhau eu gweithrediad ar gyfer cleifion mewnol, lleoliadau acíwt, adrannau achosion brys ac ysbytai cymunedol ym mis Mawrth 2026. 

BIPBC hefyd oedd y bwrdd iechyd cyntaf i integreiddio eu ePMA â'r SMR i ysgrifennu meddyginiaethau rhyddhau yn yr SMR i ddechrau creu cofnod meddyginiaethau cyfunol.  Y cam nesaf o barodrwydd technegol yw datblygu ePMA BIPBC i ddarllen meddyginiaethau o'r SMR, gan gynnwys meddyginiaethau meddygon teulu, alergeddau ac anoddefiadau i gefnogi cysoni meddyginiaethau mwy effeithlon a mwy diogel wrth dderbyn cleifion i'r ysbyty, a fydd yn dileu'r angen i drawsgrifio gwybodaeth o un system i'r llall.

Dechreuodd Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg (BIPCTM) eu cyfnod mabwysiadu cynnar ePMA yn Ysbyty Tywysoges Cymru ym mis Mawrth 2026 a nhw yw'r bwrdd iechyd cyntaf i integreiddio eu ePMA â chanlyniadau profion diagnostig cenedlaethol i gefnogi rhagnodi. 

Mae gwaith parodrwydd yn mynd rhagddo gyda Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan (BIPAB), Bwrdd Iechyd Addysgu Powys (BIAP), Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda (BIPHDd) a Chanolfan Ganser Felindre (CGF) i ddechrau eu gwaith mabwysiadu cynnar y flwyddyn galendr hon, gan integreiddio eu systemau ePMA â'r bensaernïaeth genedlaethol gan gynnwys yr SMR. 

Rydym yn parhau i gynnal ein Grŵp Sicrwydd Technegol a Chlinigol cenedlaethol (TCAG) a'n Grŵp Cymunedau Gwybodaeth a Gweithredu ePMA (CoKA) sy'n darparu fforwm gwerthfawr i rannu arferion gorau. Mae'r rhain yn helpu i leihau amrywiad diangen yng nghyfluniad y system ePMA, nodi'r gofynion mynd yn fyw lleiaf, cynllunio parhad busnes, cryfhau parodrwydd SMR a dysgu gan bartneriaid a sefydliadau GIG eraill i sicrhau ein bod yn mabwysiadu arferion gorau ac yn dysgu o'u gwersi. 

Er mwyn galluogi ePMA i fynd yn fyw, mae sawl integreiddiad cenedlaethol craidd hefyd wedi'u cyflwyno: 

• Negeseuon Derbyn, Rhyddhau a Throsglwyddo (ADT) System Gweinyddu Cleifion Cymru (WPAS) – rhestrau cleifion mewnol a gyflwynir yn systemau ePMA 
• Porthiant Canlyniadau Profion Diagnostig Gwasanaeth Adrodd Canlyniadau Cymru (WRRS) – canlyniadau profion y cytunwyd arnynt yn cael eu cyflwyno mewn systemau ePMA i gefnogi rhagnodi 
• Sicrhau Porth Clinigol Cymru (WCP) – mae hyn yn galluogi lansio ePMAs yn uniongyrchol o fewn cofnod claf WCP, gan ddileu'r angen i fewngofnodi i systemau ar wahân ac anghyson i ddarparu gofal 
• Llythyrau Cyngor ar Ryddhau o'r Ysbyty (DAL) – anfon DAL yn ddigidol i'r storfa dogfennau cofnodion gofal genedlaethol ac at feddygon teulu drwy Borth Cyfathrebu Clinigol Cymru (WCCG) 
• Rhyngwyneb Rhaglennu Cymwysiadau (API) SMR – darparu API i ddarllen ac ysgrifennu meddyginiaethau ac alergeddau gyda'r SMR, gan gynnwys meddyginiaethau meddygon teulu, alergeddau ac anoddefiadau, a llenwi DAL Porth Clinigol Cymru â meddyginiaethau ar yr adeg rhyddhau o'r ysbyty 
• Dilysu defnyddwyr (rheoli hunaniaeth) – integreiddio NADEX ac Entra ID 
• Cysylltedd seilwaith – cysylltiadau Rhwydwaith Preifat Rhithwir (VPN) diogel rhwng systemau ePMA a rhwydwaith GIG Cymru 

Cynlluniau ar gyfer y flwyddyn i ddod gydag ePMA 

Mae'r flwyddyn hon yn mynd i fod yn un brysur ond gwerth chweil arall wrth i ni barhau i adeiladu ar fomentwm a llwyddiannau 2025, gan gydweithio ar draws sefydliadau a grwpiau proffesiynol i gyflawni'r trawsnewidiad digidol i wasanaethau. 

Bydd parhad i’r cyflwyniadau ar draws BIPCAV a BIPCTM, gan gynnwys integreiddio llawn â’r SMR i ganiatáu i wybodaeth am feddyginiaethau, alergeddau ac anoddefiadau a gofnodwyd yn y systemau hyn gael ei rhannu ar draws ffiniau sefydliadol y byrddau iechyd ac i ddilyn y claf lle bynnag y darperir gofal. Bydd gweithrediadau ar gyfer y system ePMA hefyd yn dechrau yn BIPAB, BIA Powys, BIPHDd a CGF gan gynnwys integreiddio llawn â'r SMR. 

Byddwn yn cefnogi BIPBC i gwblhau cam nesaf eu hintegreiddiad SMR i ddarllen meddyginiaethau, alergeddau ac anoddefiadau o'r SMR i gefnogi'r broses o gysoni meddyginiaethau ar adeg derbyn i'r ysbyty, gan ddileu'r angen i drawsgrifio gwybodaeth am feddyginiaethau o un system i'r llall. 

Fel y soniwyd, rydym yn archwilio cyfleoedd i ddefnyddio EPS mewn cydweithrediad â chyflenwyr ePMA ar gyfer presgripsiynau cleifion allanol ysbytai. Bydd ein grwpiau TCAG a CoKA cenedlaethol hefyd yn parhau i rannu arferion gorau, gan gefnogi aliniad cenedlaethol a byddwn yn adrodd ar y manteision a wireddwyd o ddefnyddio ePMA. 

Mae wedi bod yn gyffrous gweld cydweithio ac ymrwymiad cenedlaethol mor gryf ar draws timau, sefydliadau a grwpiau proffesiynol. Ni fyddai'r cynnydd a wnaed hyd yn hyn wedi bod yn bosibl heb yr ymdrech ar y cyd hon. Rwy'n hyderus y bydd y momentwm hwn yn parhau ac yn ein cario ymlaen drwy gydol 2026.