Gofal digidol: her newydd i iechyd a gofal
Mae dros 300,000 o ofalwyr di-dâl yng Nghymru yn gofalu am berthnasau a ffrindiau ac yn eu cefnogi. Mae gofalu yn brofiad gwerth chweil a heriol ac i lawer yn rhan o fywyd pob dydd. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, wrth i fwy o wasanaethau fynd ar-lein, mae disgwyliad newydd wedi'i osod ar y gofal hwn, gan agor agwedd ar ofal anffurfiol i ran ehangach o'r boblogaeth hefyd.
Gofal digidol yw'r cymorth a'r gefnogaeth y mae rhywun yn eu rhoi i aelod o'r teulu neu ffrind na all gael mynediad at wasanaeth digidol heb gymorth. Gall hefyd fod yn berthnasol fwyfwy i weithwyr cymunedol sy'n ymgymryd â chymorth digidol fel rhan o'u rolau. Mae hyn yn arbennig o berthnasol pan fydd angen i bobl gael mynediad at wasanaethau ar-lein fel iechyd a gofal.
Mae effaith y newid hwn yn driphlyg. Yn gyntaf, beth yw anghenion cymorth y grŵp newydd hwn o ofalwyr digidol? A beth mae hyn yn ei olygu i ofalwyr presennol y disgwylir iddynt bellach ofalu’n “ddigidol”? Beth mae hyn yn ei olygu o ran anghenion sgiliau ar gyfer gweithlu anffurfiol a thâl?
Os ydym yn disgwyl i deulu a ffrindiau bontio'r bwlch digidol, mae angen i ni ddeall eu hanghenion cymorth a darparu adnoddau iddynt gefnogi eraill yn ddiogel ac yn hyderus.
Rydyn ni'n gwybod bod pobl yn dewis peidio â defnyddio gwasanaethau ar-lein oherwydd hyder, ymddiriedaeth neu ofn. Wrth i fwy o wasanaethau iechyd a gofal gynnig opsiynau ar-lein, mae llawer o bobl yn ceisio cymorth gan bobl y maent yn ymddiried ynddynt i'w cefnogi.
Gall y cymorth hwn wneud i wasanaethau digidol deimlo'n fwy rheoladwy ac yn llai bygythiol. Gallant, pan gânt eu gwneud yn dda, arbed amser i ofalwyr a chefnogi eu rôl. Fodd bynnag, gall hefyd roi straen ychwanegol ar rywun sy'n darparu gofal, yn ogystal â datblygu set newydd o sgiliau i rai.
Rhaid i sefydliadau iechyd a gofal gydnabod y rôl y mae gofal digidol yn ei chwarae wrth gynllunio gwasanaethau iechyd a gofal digidol newydd. Mae angen i wasanaethau fod yn hawdd eu defnyddio, yn hygyrch ac yn ddwyieithog, gyda chanllawiau clir ar gydsyniad, preifatrwydd a gweithredu ar ran rhywun arall. Dylai staff wybod sut i gefnogi'r person sy'n defnyddio'r gwasanaeth a'r aelod o'r teulu neu'r ffrind sy'n eu helpu, yn ogystal â sut i gefnogi pobl eu hunain yn ddiogel. Mae hyn hefyd yn golygu cadw llwybrau cymorth nad ydynt yn ddigidol ar agor ac yn hawdd eu defnyddio.
Bydd cydnabod a chefnogi gofal digidol yn helpu Cymru i wneud iechyd a gofal digidol yn fwy cynhwysol. Drwy ddylunio gwasanaethau o amgylch perthnasoedd go iawn ac anghenion cymorth bob dydd, gallwn helpu mwy o bobl i elwa o wasanaethau digidol heb adael y rhai na allant eu cyrchu ar eu pen eu hunain ar ôl.
Os ydych chi eisiau dysgu mwy am ofalu digidol, gallwch ymuno â'n sesiwn arbennig Wythnos Mynd Ar-lein ddydd Mercher 21 Hydref i glywed mwy am y pwnc pwysig hwn.