Cenhadaeth 4: Gyrru gwerth a chanlyniadau gwell trwy arloesi

Mae'r swyddogaeth Ymchwil ac Arloesi (Y&A) wedi chwarae rhan weithredol wrth gyflawni prosiectau sy'n creu manteision mesuradwy i gleifion, clinigwyr, a'r system gofal iechyd ehangach. Mae'r flwyddyn hon wedi bod yn gyfnod o dwf a chyflawniad sylweddol i'r tîm Y&A yn Iechyd a Gofal Digidol Cymru (IGDC). Dan arweiniad ein hamcanion strategol, rydym wedi ehangu ein heffaith ac wedi cryfhau ein hymrwymiad i feithrin rhagoriaeth mewn ymchwil ac arloesi iechyd digidol ledled Cymru.

Un ffocws allweddol fu sefydlu a gwella'r seilwaith sydd ei angen i gefnogi ymchwil iechyd digidol. Rydym wedi cyfrannu at flaenoriaethau cenedlaethol, gan gynnwys cefnogi datblygiad Fframwaith Arloesi Cymru Gyfan a chynrychioli IGDC yn y Grŵp Arweinwyr Arloesi Cenedlaethol a'r Gweithgor Data Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru. Er mwyn gwella ein dealltwriaeth o'r adnoddau sydd ar gael, rydym yn gweithio'n agos gyda Gwasanaethau Gwybodaeth IGDC i fapio asedau data, archwilio eu defnyddiau posibl, ac asesu'r setiau sgiliau o fewn ein sefydliad.

Er mwyn sicrhau'r effaith fwyaf posibl o'n gwaith ar wella gwasanaethau a chanlyniadau iechyd, mae ein prosesau llywodraethu cadarn yn sicrhau bod gweithgareddau Y&A o ansawdd uchel ac yn cyd-fynd â blaenoriaethau'r system gofal iechyd ac amcanion strategol IGDC. Un o fentrau allweddol eleni fu datblygu Fframwaith Dysgu a Datblygu Ymchwil ac Arloesi ar gyfer staff IGDC. Mae'r fframwaith hwn yn darparu dull strwythuredig o fynd i'r afael ag anghenion y gweithlu, gan gefnogi mentrau ymchwil digidol a chlinigol ar lefelau ymarferwyr, sefydliadau ac ymwybyddiaeth. Fel rhan o'r Cynllun Tymor Canolig Integredig (2023–2026), mae'n manteisio ar adnoddau presennol, yn meithrin partneriaethau â sefydliadau fel Sefydliad Gwybodaeth Ddigidol Cymru, ac yn grymuso hyrwyddwyr Y&A lleol i rannu gwybodaeth. Mae ein hymrwymiad i flaenoriaethu yn sicrhau bod adnoddau'n cael eu cyfeirio at y meysydd sydd â'r angen a'r effaith fwyaf.

Rydym wedi llwyddo i gynnal ein Hachrediad Deddf Economi Ddigidol (DEA) 2017 Awdurdod Ystadegol y DU (UKSA). Cydlynodd a goruchwyliodd swyddogaeth Y&A y broses adolygu ar gyfer ailachredu IGDC fel darparwr data Trydydd Parti Dibynadwy (TTP) trwy gronfa ddata SAIL Prifysgol Abertawe. Aseswyd ein sefydliad yn erbyn nifer o reolaethau diogelwch a gallu, gan sicrhau y gall SAIL ehangu ei alluoedd ymchwil wrth alluogi IGDC i dderbyn setiau data ychwanegol.

Drwy wella mynediad at adnoddau ac offer, rydym yn adeiladu sylfaen gref i ymchwilwyr ac arloeswyr ledled Cymru i yrru datblygiadau mewn darparu gofal iechyd a chanlyniadau cleifion. Mae cydweithio wedi bod wrth wraidd y cynnydd hwn. Eleni, bu Ymchwil ac Arloesi IGDC yn ymgysylltu'n weithredol â rhwydwaith amrywiol o bartneriaid ar draws y byd academaidd, diwydiant a gofal iechyd. Bu inni ddatblygu cynllun cyfathrebu ac ymgysylltu i gryfhau cynghreiriau strategol â phrifysgolion a sefydliadau ymchwil, gan feithrin dull rhyngddisgyblaethol o ymdrin â heriau iechyd digidol. Drwy’r partneriaethau hyn, rydym yn ehangu cyrhaeddiad ac effeithiolrwydd ein harloesiadau, gan ddod â rhanddeiliaid allweddol ynghyd i fynd i’r afael â materion gofal iechyd hanfodol. Rydym yn cydnabod bod ymchwil ac arloesi effeithiol yn dibynnu ar bartneriaethau cryf ac effeithiol gyda sefydliadau sy'n rhannu ein gwerthoedd a'n nodau. Mae'r cydweithrediadau hyn yn ein galluogi i gyd-ddatblygu a chyd-gyflwyno atebion arloesol sy'n diwallu anghenion esblygol y sector gofal iechyd.

Rydym hefyd yn manteisio ar gyfleoedd i gyflwyno mewn digwyddiadau cenedlaethol a rhyngwladol, gan ehangu ein presenoldeb yn y dirwedd Ymchwil ac Arloesi ehangach yng Nghymru. Mae IGDC yn cael ei gynrychioli'n weithredol ar wahanol grwpiau, pwyllgorau a byrddau, gan gynnwys y Grŵp Arweinwyr Arloesi, Grŵp Llywio Cymrodoriaeth Comisiwn Bevan, a chyfarfodydd Cyfarwyddwyr Ymchwil a Datblygu Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru.

Drwy’r ymdrechion hyn, rydym yn parhau i hyrwyddo arloesedd ystyrlon, gan sicrhau bod ymchwil a datblygiadau technolegol yn arwain at fanteision pendant i wasanaethau gofal iechyd a phobl Cymru.

Mae e-Lyfrgell GIG Cymru yn darparu gwasanaeth o ansawdd uchel sy’n cael ei arwain gan ddefnyddwyr i hyrwyddo arfer sy’n seiliedig ar dystiolaeth a grymuso GIG Cymru i wella ac arloesi. Mae ar gael i bob un o’r 112,000+ o weithwyr GIG Cymru ynghyd â deiliaid contractau, gwirfoddolwyr a sefydliadau sydd wedi’u comisiynu i ddarparu gofal i gleifion, gweithwyr gofal cymdeithasol cofrestredig a rheolwyr gofal cymdeithasol, gweithwyr hosbis, gweithwyr GIG Cymru wedi ymddeol, myfyrwyr ar leoliad, adrannau Llywodraeth Cymru a sefydliadau a ariennir neu a noddir gan Lywodraeth Cymru sy’n darparu gwasanaethau neu wybodaeth iechyd a gofal cymdeithasol i gefnogi darpariaeth gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol.

Oherwydd y dulliau mewngofnodi, ni all yr e-Lyfrgell nodi nifer gwirioneddol y bobl sy'n defnyddio'r adnoddau digidol a gaffaelwyd yn genedlaethol, ond gall ddarparu data defnydd. Ar 31 Mawrth 2025, roedd cyfanswm o 6,910 o gyfrifon OpenAthens wedi'u cofnodi, gyda 153 ohonynt wedi'u lleoli mewn gofal cymdeithasol.

Nod IGDC yw darparu gwasanaeth gwybodaeth a dadansoddeg cenedlaethol o'r radd flaenaf sy'n cefnogi gwneud penderfyniadau effeithiol, effeithlon a mwy diogel. Cyflawnir hyn drwy ddarparu mynediad at ddata iechyd a gofal cyfoethog, sy'n canolbwyntio ar y person. Y nod yw creu amgylchedd sy'n llawn asedau ac adnoddau gwybodaeth sydd nid yn unig yn diwallu anghenion esblygol y system iechyd yng Nghymru ond sydd hefyd yn cefnogi ymchwil ac arloesi.

Un o flaenoriaethau allweddol gwasanaeth gwybodaeth a dadansoddeg IGDC yw mudo a chynnal setiau data cenedlaethol i'r Google Cloud Platform (GCP). Mae gwaith yn mynd rhagddo i ddatblygu prosesau modern ar gyfer caffael a phrosesu data gan fyrddau iechyd, ymddiriedolaethau a sefydliadau allanol eraill, a fydd yn y pendraw yn lleihau’r ddibyniaeth ar Wasanaeth Cyfnewid Data GIG Cymru (NWDSS) etifeddol. Ar ôl ei gwblhau, bydd data'n cael ei uwchlwytho'n uniongyrchol i Google Cloud Platform lle bydd yn cael ei ddilysu a'i brosesu'n awtomatig, gan gynnwys gwiriadau gwallau, adroddiadau gwallau a'i lwytho i BigQuery, offeryn dadansoddi data mawr Google. Mae'r newid hwn yn rhan o ymdrech ehangach i wella storio, trefnu ac ymholi data o fewn BigQuery, gan sicrhau bod setiau data hen a newydd yn cael eu cyfuno'n effeithlon er mwyn i ddadansoddwyr allu cael mynediad hawdd iddynt. Mae prosiect “gwyddor data” penodol wedi’i sefydlu o fewn GCP, lle mae dadansoddwyr yn archwilio setiau data cenedlaethol sydd wedi’u ffug-enwi, a chynhelir sesiynau dysgu ar gyfer timau i wella galluoedd dadansoddi data.

Mae IGDC hefyd wedi canolbwyntio ar wella ymgysylltiad defnyddwyr â'i adnoddau. Mae gwefannau wedi'u hailgynllunio bellach yn cynnig profiad gwell i ddefnyddwyr a mwy o welededd i gyhoeddiadau a gwasanaethau. Mae cyhoeddiadau ystadegol a chynhyrchion data wedi’u hehangu i gynnwys mwy o adroddiadau manwl ar dderbyniadau i’r ysbyty, gofal wedi’i gynllunio, a gweithgareddau gofal eilaidd, gan roi gwell offer i ddarparwyr gofal iechyd ar gyfer gwneud penderfyniadau. Mae'r tryloywder cynyddol hwn yn atgyfnerthu safle IGDC ymhellach fel corff sy'n cynhyrchu ystadegau swyddogol. Yn ogystal, mae IGDC wedi sefydlu grŵp dylunio Power BI a Grŵp Dadansoddi Ystadegol i wella arferion gorau yng ngwaith cyhoeddi ac ystadegau.

Fel rhan o'n rôl fel Corff Cynhyrchu Ystadegau Swyddogol, mae IGDC yn gweithio'n agos gyda Llywodraeth Cymru a sefydliadau ystadegau swyddogol eraill i sicrhau bod data'n gywir, yn gyflawn, ac yn cyd-fynd â blaenoriaethau iechyd cenedlaethol. Mae'r cydweithrediad hwn hefyd yn sicrhau bod y data a adroddir o ansawdd uchel ac yn cydymffurfio â'r cod ymarfer sefydledig.

Mae'r Porth Gwybodaeth Gofal Sylfaenol (PCIP) yn chwarae rhan hanfodol wrth gefnogi Meddygon Teulu, Clystyrau Meddygon Teulu, Byrddau Iechyd Lleol, a Llywodraeth Cymru. Mae'r Porth Gwybodaeth Gofal Sylfaenol yn cynnig delweddiadau uwch, dadansoddeg, ac yn caniatáu uwchlwytho dogfennau fel tystiolaeth o weithgarwch neu gydymffurfiaeth. Dros y naw mlynedd diwethaf, mae'r porth wedi tyfu'n sylweddol, gan gynnig dros hanner cant o "deils" i ddefnyddwyr gael mynediad iddynt. Yn 2024, canolbwyntiwyd ar gefnogi gofynion contract GMS, gan gynnwys addasiadau i Fframwaith Sicrwydd Contract GMS a chreu dangosfyrddau newydd i Reolwyr Ymarfer a Byrddau Iechyd Lleol olrhain perfformiad.

Ceisiadau wedi’u teilwra am ddata a gedwir yn Warws Ddata IGDC: